Begin met ‘waarom’ en ‘wow’: veranderen begint zoals gezegd met het opwekken van positieve emoties. Hoewel mensen vaak zeggen dat ze willen veranderen, koersen ze in de praktijk op de automatische piloot. Je huidige gedrag, met al zijn fouten, is immers bekend, comfortabel en gemakkelijk. Het is waarschijnlijk vastgesteld als een gewoonte. Nieuw gedrag voelt in het begin niet vertrouwd en soms zelfs gewoon moeilijk. De manier waarop ons brein is geprogrammeerd betekent dat we pijn en angst vermijden.
Psychologisch betekent dit dat we onze angst ontkennen of proberen te negeren. We proberen onszelf ervan te overtuigen dat we niet hoeven te veranderen. Om die gevoelens te overwinnen, is het niet alleen cruciaal dat we de verandering als zelfgekozen definiëren, maar ook dat deze als zinvol wordt gedefinieerd. Het doel van verandering moet dan ook glashelder zijn. Bovendien is het cruciaal dat de beoogde verandering wordt gezien vanuit een positief perspectief: niet omdat het moet maar omdat je het echt wilt. Wat de wetenschappers weten: als de verandering zinvol en positief is, groeit je veranderpotentieel meteen al met zo’n 25% ….
“Ons brein is geprogrammeerd om pijn en angst te vermijden”
Bereid je voor om de sprong te wagen: na stap 1 ben je emotioneel geactiveerd en vastberaden om te veranderen. Voordat je in de actiemodus gaat, doorloop je eerst stap 2. In deze stap visualiseer je je doel (en), maar ook je gedrag. Om precies te zijn visualiseer je de twee of drie hefboomgedragingen die je naar je doel toe zullen brengen. Je vraagt jezelf af met welk nieuw gedrag je gaat starten maar ook waar je mee stopt? En je visualiseert de weg die je daarheen brengt. Visualiseren betekent voor jezelf een beeld te vormen en inspirerende verhalen te maken van de toekomst. Vraag jezelf wat je precies wilt bereiken en wat er precies zal gebeuren als je je doel (en) realiseert. Je zet je brein op het goede spoor door naast de emotie ook je ratio te gebruiken (Denk aan vragen als: welke gerichte actie ga ik ondernemen? Zijn mijn doelen echt SMART?)
Onderneem gerichte actie: net als genie is verandering 1 procent inspiratie en 99 procent transpiratie. Je veranderdoelen bereik je door heel gericht actie te ondernemen. Ontwikkel een ritme van vooruitgang waarbij je door kleine babystapjes voortgang boekt. Meet en evalueer die voortgang volgens een vast ritme zodat je met een scorebord werkt en precies weet hoe je ervoor staat. Feedback kan keihard zijn maar dat is de spiegel die je nodig hebt. Op die manier zul je tegelijkertijd experimenteren (nieuw gedrag starten, oud gedrag stoppen), leren (van je fouten) én realiseren (succesjes boeken).
“Je zet je brein op het goede spoor door naast de emotie ook je ratio te gebruiken”
Zet door, ook bij tegenslag: tegenslagen horen erbij als je iets nieuws onderneemt. Het is in dit stadium vooral belangrijk om je niet van de wijs te laten brengen. En niet op te geven als het tegenzit. Daarom is het zaak om je omgeving erbij te betrekken zodat je steun kunt vinden wanneer die je nodig hebt. Zodat je vooruit blijft gaan.
Belangrijk is dat je in deze fase alert bent op een eventuele terugval (in je oude gedragspatronen) die alles doet stoppen. Vermijd risicovolle triggers, weersta de drang om terug te vallen in je oude gewoonten en een positieve kijk te behouden. Oefen om nee te zeggen tegen oud gedrag.
Houd je verandering vol: blijf de strategieën gebruiken die de ‘nieuwe jij’ onderhouden en verscherpen. Dat lukt je het best wanneer je je nieuw geleerde gedrag omzet in een gewoonte. Zorg dat je het op lange termijn op eigen kracht kunt volhouden maar benut je omgeving. Blijf zelf op zoek naar feedback en help anderen hetzelfde te doen.